Undas sa Croatia: bakit pamilyar ang 1 Nobyembre – mga kandila sa Mirogoj, holiday na papatak sa Linggo at saradong mga tindahan

Dumadalaw sa sementeryo ang mga Pilipino tuwing 1 Nobyembre para sa Undas, at ganoon din ang mga Croat: ang All Saints' Day (Svi sveti) ay pambansang holiday na may mga kandila, bulaklak at siksikang sementeryo. Sa 2026, papatak ito sa Linggo at halos lahat ng tindahan ay sarado. Ano ang aasahan at paano magplano.

Inilathala 2026-10-19 · Sinuri ang pinagmulan 2026-10-19

Kung ang 1 Nobyembre para sa iyo ay Undas – ang sementeryo, ang mga kandila, ang buong pamilya na magkakasama – mararamdaman mong at home ka sa Croatia. Ang All Saints' Day, na tinatawag na Dan svih svetih o Svi sveti lang, ay pambansang pampublikong holiday dito, at sa araw na iyon ay tradisyonal na pumupunta ang mga Croat sa mga sementeryo bilang pag-alala sa kanilang mga mahal sa buhay, ayon sa rehiyonal na pahayagang Glas Slavonije.^[1] Sa 2026, papatak ang petsa sa Linggo.^[2]

Malapit ang pagkakahawig. Sa Pilipinas, ayon sa paliwanag ng Rappler, ang pag-alala sa mga yumao ay tinatawag na Undas at kadalasang ginagawa tuwing 1 Nobyembre, kahit sa kalendaryo ng Simbahang Katoliko ay pinararangalan sa 1 Nobyembre ang mga santo sa langit at ang 2 Nobyembre, All Souls' Day, ay para sa pananalangin para sa mga yumao. Nagsisindi ang mga pamilya ng kandila, nag-aalay ng bulaklak at nagdarasal sa puntod, at ang 1 Nobyembre ay special non-working day.^[3] Ganito rin ang hati sa Croatia: ipinagdiriwang ng Simbahan ang All Saints sa 1 Nobyembre at ang Paggunita sa Lahat ng Yumaong Tapat, ang Dušni dan, sa 2 Nobyembre – pero nakadikit sa holiday ng ika-1 ang kaugalian ng pagdalaw sa puntod.^[1]

Basahin din:Kultura at KaganapanMisa sa Tagalog, kasama ang mga Pilipinong koro: mula Zagreb hanggang Zadar, at ngayon sa Rijeka

Ano ang itsura nito? Inilarawan ng Croatia Week ang eksena noong nakaraang taon: napuno ang mga sementeryo mula madaling-araw ng mga pamilyang nagsisindi ng kandila at naglalagay ng bulaklak, at sa Zagreb ay dinagsa ng tao ang Mirogoj cemetery at pagsapit ng gabi ay napuno ito ng dagat ng mga kandila.^[4] Idinagdag ng Glas Slavonije na naging nakagawian na ang pagpapaganda ng mga puntod ng bulaklak, pagsisindi ng kandila at pagwiwisik ng banal na tubig.^[1] Ang Mirogoj, na may mahahabang arcade, ay isang landmark ng lungsod at sulit makita, pero asahan ang napakaraming tao sa araw na iyon.

May pagkakaiba sa damdamin. Ang Undas ay madalas na mahabang pagtitipon ng pamilya sa puntod, may pagkain at kuwentuhan, samantalang ang pagdalaw sa Croatia, ayon sa mga ulat, ay nakasentro sa mga kandila, bulaklak at panalangin. Kung sasama ka sa isang Croatian na katrabaho o kapitbahay, sumunod sa kanilang kilos, hinaan ang boses at magtanong muna bago kumuha ng litrato ng puntod ng ibang tao.

Ngayon, ang bahaging tatama sa linggo mo. Mula 1 Hulyo 2023, itinuturing ng Trade Act ang mga Linggo at pampublikong holiday bilang non-working days para sa mga tindahan, at hindi puwedeng ideklara ng trader na working day ang isang holiday – ang 16 na pinapayagang bukas na Linggo kada taon ay para lang sa mga Linggo.^[2] Sa 1 Nobyembre 2026, na parehong Linggo at holiday, bilang ng RadnaNedjelja.com – isang site na nagmamanman ng oras ng bukas ng mga tindahan – sa ngayon ay 423 ang bukas na sangay mula sa 5,185 na sinusubaybayan nito: 409 Tisak kiosk, 12 Müller at 2 Supernova. Maaaring magbago ang mga bilang na ito bago ang araw.^[2]

Kasunod agad ang susunod na holiday: Miyerkules, 18 Nobyembre, ang Araw ng Paggunita sa mga Biktima ng Homeland War at ng Vukovar at Škabrnje. Sarado rin ang mga tindahan sa araw na iyon, kahit kalagitnaan ng linggo.^[2] Kaya ang makatwirang plano ay gawin ang malaking grocery sa Sabado, 31 Oktubre, tandaan na ang mga Tisak kiosk ang pinakamalamang na bukas para sa mga batayang bilihin, at tingnan ang pahina ng oras ng bukas ng mismong tindahan mo.

Kung nagtatrabaho ka sa retail, hospitality, care o logistics, maaaring working day pa rin ang holiday para sa iyo. Itanong sa employer kung paano binabayaran ang trabaho sa holiday at tingnan ang kontrata at payslip mo. Kung papayagan ng shift mo, puwede mong pagsabayin ang pagdalaw sa sementeryo at ang Tagalog Mass sa lungsod mo, pero kumpirmahin muna ang oras sa parokya o community group: nagkakaiba ang iskedyul at wala kaming nakitang inilathalang programang Pilipino para sa 1 Nobyembre.

Para sa maraming Pilipino sa ibang bansa, isa ang Undas sa pinakamahirap na araw na hindi madaluhan. Ang kandila sa bahay, ang tawag sa pamilya at ang tahimik na pagdalaw sa lokal na sementeryo ay maliliit na paraan para mapanatili ang tradisyon – at ang Croatia, na malayo sa Pilipinas, ay halos ganoon din ang gagawin sa paligid mo.

Basahin din

Trabaho at SahodMinimum wage sa 2027: €163 ang agwat ng employers at unions pagkatapos ng pag-uusap noong 14 Oktubre – at maaaring kasinghalaga ng sahod ang pagbabago sa buwisPermit at Paninirahan · GABAYMula Hunyo 2027, kakailanganin ang basic na pagsusulit sa Croatian para ma-renew ang work permit – sino ang kailangang kumuha, sino ang exempted, at sino ang magbabayad